Göz altı dolgusu zararlı mı?

Bu rehber tıbbi tavsiye değildir: göz altındaki bir gölgenin ardında ne olduğunu yalnızca seni muayene eden bir doktor söyleyebilir.

Göz altı dolgusu zararlı mı?

Zararı genellikle geçicidir: morarma, şişlik, dokununca hassasiyet ve küçük sertlikler. Bunlar çoğu kişide kendiliğinden geçer.¹² ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onayı için yapılan dört çalışmada, katılımcıların tuttuğu günlüklerde insanların %40 ile %71'i morarma, %42 ile %85'i şişlik, %39 ile %65'i sertlik bildirdi.³⁴⁵⁶ Bunların çoğu bir iki hafta içinde geçti, ama en yeni çalışmada insanların %12,1'inde 30. günde hâlâ bunlardan biri vardı.⁴⁵⁶

Ciddi risk, dolgunun bir kan damarına girip doku ölümüne (nekroz), inmeye ya da körlüğe yol açmasıdır. FDA bu ihtimalin düşük olduğunu, ama zararın kalıcı olabileceğini söylüyor⁷ ve göz çevresini bunun bildirildiği bölgeler arasında sayıyor.⁴ Yalnızca göz altı bölgesi için yayımlanmış bir oran bulamadık. Yüzün tamamında ise ABD'de 370 dermatoloğun katıldığı, 1,7 milyon şırıngayı kapsayan ve denetlenmemiş bir ankette damar tıkanması hiçbir zaman 5.000 şırıngada 1'den sık görülmedi.⁸

Yayımlanmış görme kaybı vakaları içinde göz çevresine ve göz altına yapılan enjeksiyonların payı küçük: Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin bir raporunda 226 enjeksiyon bölgesinin 2'si göz çevresiydi, 2015 ile 2018 arasındaki vakaları inceleyen bir derlemede ise 60 vakanın 1'inde enjeksiyon gözyaşı oluğuna (tear trough) yapılmıştı.⁹¹⁰ Bunlar bildirilen vakalar, bir oran değil. Görme kaybı neredeyse her zaman hemen başlar ve 365 vakayı inceleyen bir derlemede, sonucu kayda geçmiş olanların %68,2'si görmesini geri kazanamadı.¹¹¹²

İşlem sırasında ya da kısa süre sonra görmende herhangi bir değişiklik, inme belirtileri, ciltte beyazlaşma ya da alışılmadık bir ağrı fark edersen hemen yardım al.¹² Ani ya da giderek artan ağrı, soluk ya da grimsi mor renk alan cilt damar tıkanmasının işareti olabilir ve acilen yüz yüze muayene gerektirir.¹³ Her ülkenin acil numaraları dudak dolgusu rehberimizde.

Dolgu nasıl bir gölgeyi değiştirebilir?

Esas olarak tek bir türünü: alt göz kapağı ile yanak arasındaki olukta hacim eksik olduğu için oluşan bir çukurun gölgesini.³¹¹⁴¹⁵ Göz altı morlukları pigmentten, alttaki damarları ve kası gösteren ince deriden, sıvı birikiminden ya da öne doğru çıkan yağdan da kaynaklanabilir ve çoğu insanda birden fazla neden vardır.¹⁶¹⁴¹⁷ Öne çıkan yağ, altındaki oluğu derinleştirir;¹⁷ sorun çukur değil de yağ olduğunda dolgu şişkinliği artırabilir.¹⁸

Ne kadar kalıcı?

FDA çalışmalarında insanların çoğu tedaviden yaklaşık bir yıl sonra hâlâ daha iyi durumdaydı ve etki yavaş yavaş azaldı.¹⁶ Tedaviden iki üç ay sonra tedavi edilenlerin %79 ile %87'si, çukuru derecelendiren bir fotoğraf ölçeğinde en az bir derece daha iyiydi; tedavi edilmeyenlerde bu oran %2 ile %18'di. 48 ile 52. haftalar arasında %60,5 ile %81,4'ü hâlâ öyleydi.³⁴⁵⁶ Rötuş yaygındı: iki çalışmada insanların %61'i ve %78'i rötuş yaptırdı, çoğunlukla ilk enjeksiyondan iki hafta ile bir ay sonra.¹⁴ Jel, gördüğün etkiden daha uzun kalabilir: yüzün orta bölümüne dolgu yapılmış 33 kişilik küçük bir MR serisinde jel, en az iki yıl sonra hepsinde hâlâ görülebiliyordu.¹⁹

Göz altında özellikle neler ters gidebilir?

Bu bölgeye özgü sorunlar arasında mavimsi bir renk, uzun süren şişlik, düzensiz kontur ve yer değiştiren dolgu var.²⁰¹⁰ Tyndall etkisi denen mavimsi renk genellikle ince göz kapağı derisinin hemen altına, fazla yüzeysel yerleşen jelde ışığın saçılmasına bağlanır.⁶¹⁰ Bir cerrahın 583 hastasının %3,3'ünde, en yeni FDA çalışmasında 233 kişinin 7'sinde, çalışmalar genelinde ise %0 ile %31 arasında görüldü; takibin uzun sürdüğü çalışmalarda daha sık.²¹⁶¹⁰

Göz çevresine yapılan dolgu çalışmalarında, çalışmaya göre insanların %0 ile %15'inde dört haftadan uzun süren şişlik oldu; şişlik elmacık kemiğinin üzerine yayıldığında buna malar ödem denir.¹⁰ O 583 hastanın %10'unda şişlik oldu, ortanca süresi dört haftaydı ve 0,3 mL'den fazla enjeksiyon daha fazla şişlikle ilişkiliydi.²¹ Bir göz kliniğinin 147 kişiyi uzun süre izlediği incelemede %31,3'ünde mavi gri bir renk, %30,5'inde düzensiz kontur, %11'inde malar ödem vardı; bu sorunların %90'ı hafifti ve tedavi gerektirmedi.²⁰ Dolgu yer de değiştirebilir, bazen göz çukurunun içine kadar gider ve aylar ya da yıllar sonra bir şişlik ya da ele gelen bir kitle olarak ortaya çıkar.¹⁰²²

Hyaluronik asit dolgu, hiyalüronidaz adlı bir enzimle eritilebilir; bu enzim mavimsi rengi çoğu zaman bir gün içinde giderir.¹²³ Enzimin de kendi riskleri var: kullanılan dozlarda ani alerjik reaksiyon nadirdir, bildirilen sıklığı yaklaşık %0,1'dir ve yüksek dozlarda sorunla birlikte sonucu da ortadan kaldırabilir.²³ Diğer dolguları çıkarmak zor, hatta imkânsız olabilir.²⁴

Kim yapabilir, nasıl kontrol edebilirsin?

Türkiye'de ve Azerbaycan'da göz altı dolgusu, ruhsatlı bir sağlık kuruluşunda hekimin yaptığı bir işlemdir; İngiltere'de ise henüz bir enjeksiyon lisansı yok.^25262728

Türkiye'de hasta tedavi etmek için tıp fakültesi diploması gerekir,²⁵ estetik uygulamalar ruhsatlı sağlık kuruluşlarında çalışan hekimlere bırakılmıştır²⁶ ve güzellik salonları, içeride bir hekim çalışsa bile bu işlemleri yapamaz.²⁹ Yurt dışından gelen hastaları tedavi eden bir tesisin Sağlık Bakanlığından yetki belgesi alması gerekir; böyle bir tesisi Bakanlığın yetkili sağlık tesisleri listesinde kontrol edebilirsin.³⁰³¹ Doktoru kontrol etmek için doktor diplomasını sorgulama rehberimize bak.

Azerbaycan'da Sağlık Bakanlığının Analitik Ekspertiz Merkezi, bu tür işlemlerin yalnızca lisanslı tıp kurumlarında, ilgili uzmanlık dalındaki hekimlerce yapılması gerektiğini söylüyor.²⁷ Bir hekimin sertifikasını, kayıt olduktan sonra sertifika numarasıyla Bakanlığın sitesinde kontrol edebilirsin.³²

İngiltere'de yasa hükümete bir enjeksiyon lisansı getirme yetkisi veriyor³³ ve hükümet bu lisansı getireceğini söylüyor,³⁴³⁵ ama şimdilik resmi olarak tanınan bir yeterlilik belgesi ya da yeterli eğitimi olmayan uygulayıcılar da bu işlemleri yasal olarak yapabiliyor.²⁸ İngiltere'de 18 yaşından küçük birine kozmetik amaçla dolgu enjekte etmek suçtur.³⁶ Kamu sağlık hizmeti NHS, bir uygulayıcının Profesyonel Standartlar Otoritesi'nin (PSA) akredite ettiği bir sicilde olup olmadığına bakılmasını öneriyor; cerrahi olmayan kozmetik uygulayıcıları kapsayan bu türden iki sicil var.³⁷²⁸

Yurt dışında yaptırırsan ne olur?

Eve döndükten sonraki haftaları da planla: yurt dışındaki bir klinik takip sunmayabilir ve döndüğünde bir sorunu tedavi edebilecek kimse olmayabilir.³⁸ Rötuş ilk enjeksiyondan bir ay sonra gerekebilir¹ ve 583 hastalık bir seride uzun süren şişlik ortanca dört hafta, en fazla bir yıl sürdü.²¹ Kullanılan ürünün adını iste²⁷ ve Birleşik Krallık hükümetinin tavsiyesinde hayati diye nitelenen soruyu sor: "Bir şey ters giderse, kim düzeltecek?"³⁹ Planlamanın geri kalanı seyahatte dolgu bölümünde.