Burun estetiği öncesi doktora sorulması gerekenler

Sorularını ameliyatı yapacak cerraha sor, çünkü ameliyat konusunda sana yalnızca o cerrah tavsiye vermeli.¹² Kimsenin acilen burun estetiği olması gerekmez; düşünmen için sana zaman tanınmıyorsa başka seçeneklere bak.³ Bu rehber hazırlanmana yardım eder. Tıbbi tavsiye değildir ve burnuna neyin uygun olduğunu yalnızca seni muayene eden cerrah söyleyebilir.

Ameliyatı kim yapacak, onu nasıl kontrol edebilirim?

Ameliyatı yapacak cerrahın adını sor, konsültasyonda görüştüğün kişinin o olduğundan emin ol ve onu ameliyat olacağın ülkenin resmi kaynaklarında kontrol et.⁴ Bu ameliyat birden fazla uzmanlık dalının alanına giriyor. Türkiye'de hem kulak burun boğaz (KBB) hem de plastik cerrahi uzmanlık eğitimi müfredatı burun estetiğini kapsıyor;⁵⁶ Birleşik Krallık'ta ise Kraliyet Cerrahlar Koleji (Royal College of Surgeons), cerrahın plastik cerrahi, KBB ya da ağız, çene ve yüz cerrahisi dalında uzman siciline kayıtlı olması gerektiğini söylüyor.⁷ Bu yüzden hangi dalda uzmanlık eğitimi aldığını ve bu ameliyatı ne sıklıkla yaptığını sor.²

Türkiye'de bir hekimi herkese açık biçimde sorgulamanın bir yolunu bulamadık: e-Devlet'teki Doktor Bilgi Bankası giriş yapmayı gerektiriyor ve doktorların kendi kayıtları için tasarlanmış.⁸⁹ 1219 sayılı Kanun, küçük cerrahi dışındaki her ameliyat için cerrahide ya da cerrahinin bir dalında uzmanlık belgesi arıyor; bu yüzden cerrahın uzmanlık belgesini görmek iste.¹⁰ Yurt dışından gelen hastalara hizmet veren bir sağlık tesisi Bakanlıktan yetki belgesi almak zorunda.¹¹ Bu tesisler, uluslararası hastalara ameliyathanede yapılan cerrahi ve girişimsel işlemler için komplikasyon sigortası da yaptırmak zorunda.¹¹¹² Ameliyat için yurt dışından geliyorsan tesisi Sağlık Bakanlığının yetkili sağlık tesisleri listesinde kontrol et ve sigorta poliçesini görmek iste.¹³¹⁴¹¹

Azerbaycan'da kliniği lisans sicilinde kontrol et.¹⁵ Sağlık Bakanlığının sertifika sorgulaması giriş yapmayı ve hekimin sertifika numarasını gerektiriyor, bu yüzden numarayı cerrahtan iste.¹⁶¹⁷

Birleşik Krallık'ta hekim kayıtlarını tutan General Medical Council'in GMC sicili, bir hekimin hekimlik lisansı olup olmadığını, uzman siciline kayıtlı olup olmadığını ve hangi dalda kayıtlı olduğunu gösteriyor.¹⁸¹⁹ Özel estetik cerrahide yasa yalnızca GMC kaydı ve lisans istiyor, uzman siciline kayıt aramıyor; ama Kraliyet Cerrahlar Koleji uzman siciline kayıtlı bir cerrah seçilmesini önemle tavsiye ediyor.²⁰ İngiltere'de burun ameliyatı yapan bir hastane ya da klinik, sağlık hizmetlerini denetleyen Care Quality Commission (CQC) kaydına sahip olmak zorunda; bunu kontrol et ya da kayıt belgesini görmek iste.¹²¹

Burnum için tam olarak ne planlıyorsunuz ve neden?

Cerraha tam olarak ne yapacağını ve nedenini sor, ameliyatın gerçekçi olarak neyi sağlayabileceği konusunda da ameliyattan önce anlaşın.²²² Plan, şekil kadar nefes almayı da kapsamalı: ABD'de yayımlanmış bir klinik kılavuz, cerrahın önce burnundaki hava yolunu değerlendirmesi gerektiğini söylüyor²³ ve eğri bir burun orta bölmesi (septum) bazen aynı ameliyatta düzeltilebiliyor.³

Açık mı kapalı teknik mi kullanacağını ve nedenini sor. Açık teknik, burun delikleri arasındaki köprünün (kolumella) derisinde küçük bir iz bırakır; kapalı teknik görünür iz bırakmaz ama her zaman mümkün değildir.²⁴²⁵ Bazı cerrah dernekleri açık tekniğin daha fazla şişlik ve daha uzun bir iyileşme süresi anlamına geldiğini söylüyor,²⁶²⁷ ama çalışmaları inceleyen iki derleme, sonuçlar açısından belirgin bir fark bulmadı.²⁸²⁹

Burnuna kıkırdakla destek verilmesi gerekiyorsa kıkırdağın nereden alınacağını sor: genellikle septumdan, ara sıra kulaktan, nadiren kaburgadan.³⁰ Bilgisayar simülasyonunu üzerine konuşulacak bir taslak olarak gör, çünkü gerçek sonuç neredeyse her zaman ondan biraz farklı olur.²⁵

Ne ters gidebilir, o zaman ne olur?

Ameliyat ara sıra kalıcı nefes alma güçlüğüne, burun deliklerini ayıran bölmenin zarar görmesine, koku alma duyusunun değişmesine ya da ağır burun kanamalarına yol açabilir.²⁴ Cerrahın hangi komplikasyonların olabileceğini, her birinin ne kadar olası olduğunu ve nasıl tedavi edileceğini sana anlatmalı.²⁴²

İkinci bir ameliyata ihtiyaç duyanların oranı çalışmaya göre değişiyor: 36 çalışmayı inceleyen bir derleme, revizyon oranlarını %0 ile %10,9 arasında buldu.³¹ ABD'nin bir eyaletindeki günübirlik cerrahi kayıtlarında 8.531 hastadan 380'i beş yıllık bir dönemde revizyon ameliyatı oldu;³² bir kliniğin 369 estetik burun ameliyatında ise revizyon oranı %9,8'di.³³ Cerrahın kendi hastalarının ne kadarının ikinci bir ameliyata ihtiyaç duyduğunu sor³⁴ ve ikinci bir ameliyatın hangi durumda düşünüleceği ile masrafını kimin karşılayacağı konusunda önceden anlaş.²⁶² Avrupa Yüz Plastik Cerrahisi Akademisi (EAFPS), bunu düşünmeden önce burnun iyileşmesi için 6 ila 12 ay beklenmesini öneriyor.²⁵

Nerede, hangi anesteziyle ve ne kadar sürede?

Ameliyat genellikle genel anestezi altında, seçilmiş bazı durumlarda ise sedasyonla birlikte lokal anestezi altında yapılır²⁴²⁵ ve 1,5 ila 3 saat sürer; septum da düzeltiliyorsa bu süre 5 saate kadar çıkabilir.²⁴²² Bazı kişiler aynı gün eve döner ve o gece yanında sorumluluk alabilecek bir yetişkin kalır; bazıları ise bir ya da iki gece hastanede kalır.³²⁴ Ameliyatın nerede yapılacağını ve bunlardan hangisinin senin için geçerli olduğunu sor.² Ameliyat için yolculuk edeceksen hiç görmediğin bir hastaneye ya da hiç tanışmadığın bir cerraha para ödeme.³⁵

Sonrasında ve eve döndüğümde benimle kim ilgilenecek?

Ameliyattan sonra seni kimin göreceğini ve mesai saatleri dışında kimi arayacağını sor.³⁶² Birleşik Krallık'ta hekimlere yönelik rehber, hastanın elinde bakımını başka bir doktorun devralabileceği kadar ayrıntılı, kullanılan ilaçları da içeren yazılı bilgi olması gerektiğini söylüyor.³⁶ Birleşik Krallık hükümeti, ameliyat için ülke dışına gidenlere, döndüklerinde kendi doktorlarına verecekleri İngilizce ve eksiksiz bir tıbbi rapor almalarını öneriyor.⁴ Türkiye'de yurt dışından gelen hastalara hizmet veren bir tesis, hasta istediğinde, parasını ödediği tahlil sonuçlarını ve radyolojik görüntüleri ücretsiz vermek zorunda.¹¹

Yurt dışındaki klinikler ameliyat sonrası takip sağlamayabilir ve seyahat sigortası, ameliyatta bir şeyler ters giderse normalde bunu karşılamaz.³⁵ Bu yüzden ameliyattan sonra uçakla eve döneceksen, cerrahın yaşadığın yere yakın bir hekim ya da klinikle birlikte çalışıp çalışmadığını ve gerekebilecek ek ameliyatların masrafını kimin karşılayacağını sor³⁷, gitmeden önce de aile hekimine ya da seni takip eden doktora haber ver.⁴³⁸ İyileşme sürecinin kendisi için rinoplasti sonrası iyileşme, gün gün yazımızı oku.

İyi bir cerrahın sana soracakları

İyi bir cerrah bu ameliyatı neden istediğini ve neyi değiştirmesini umduğunu sorar, bunun gerçekçi olup olmadığını da söyler.²³³⁶ Nefes alman, uyku apnesi, sinüs sorunların ve alerjilerin hakkında sorular bekle.²³²⁵

Bitkisel ürünler dahil kullandığın ilaçların listesini yanında götür. Kanama bozukluğun varsa, kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsan, burun açıcı spreyleri düzenli kullanıyorsan ya da kokain kullanıyorsan bunu söyle.³²³²⁵ Sigara konusunda öneriler farklı: İngiliz plastik cerrahlarının dernekleri en az altı hafta önce bırakmayı, Birleşik Krallık'ın KBB derneği ENT UK ise ideal olarak üç ay önce bırakmayı öneriyor.³²² Daha önce burun ameliyatı olduysan ya da burnun kırıldıysa bunu da söyle: revizyon ameliyatı daha karmaşıktır²⁷ ve bir klinikte daha önce geçirilmiş bir burun ameliyatı ya da yüz kırığı, revizyon gerekmesiyle ilişkili bulundu.³³ Yaşın da önemli, çünkü burnun büyümesini tamamlamış olması gerekir; klinik kaynaklar bunu 16 ila 17 yaş civarına koyuyor.³⁹²⁵²⁷

İyi bir cerrah, burnun hakkında ne hissettiğini de incelikle sorar, çünkü burnunun yol açtığını düşündüğün duygusal ya da sosyal sorunları ameliyat tek başına çözmez.³ ABD'de yayımlanmış bir klinik kılavuz, cerrahlardan beden dismorfik bozukluğunu araştırmalarını istiyor. Bu durumda kişi, başkalarının çoğu zaman fark etmediği kusurlar için endişelenerek çok zaman harcar; ENT UK böyle bir durumda ameliyat yerine bir uzmana yönlendirmeyi öneriyor.²³⁴⁰⁴¹ Bu durumun olması kendini beğenmiş biri olduğun anlamına gelmez; sana tanıdık geliyorsa aile hekimine başvur.⁴⁰ Bir cerrah ameliyatı olmamanı önerebilir ve sana fayda sağlamayacağını düşünüyorsa ameliyatı yapmamalıdır.²³⁶